Bebeğinizin Dil Gelişimini Destekleyecek Oyuncaklar
G,Ş,Ö
Gülen Şahin Öztürk
Erken Çocukluk Eğitimi Uzmanı
6dk okuma süresi
13 Şubat 202630
Bebeklerin dil gelişimi, sadece kelimeleri duymakla değil, etkileşim kurarak ve sesleri taklit ederek şekillenir. Konuşma becerilerini destekleyen en etkili oyuncak gruplarını yazımızda keşfedin.
Makale Özeti
Resimli kitaplar ve kartlar, bebeğin nesnelerle kelimeler arasında bağ kurmasını sağlarken; renkli görseller görsel hafızayı ve kelime dağarcığını hızla zenginleştirir.
1/4
<b><i>Bir çocuğun kelime dağarcığı, onun dünyasının sınırlarını belirler. </i></b> <b><i>Ludwing Wittgenstein</i></b>
Bebeğimiz için heyecanlandığımız anlardan biri de konuşma sürecini kapsayan dil gelişimidir. O ilk sözcükleri ne zaman duyacağımıza dair anne ve baba olarak bazen evlerimizde heyecan sarmaktadır. “İlk önce anne mi diyecek, yoksa baba mı?”, “İlk kelimeleri neler olacak?”, “Acaba ne zaman konuşacak?” gibi sorular birçok anne-babanın aklını kurcalar. Tabi ki bebeğinizden ilk kelimeleri duymak, anne ve baba demesi çok duygusal. Ancak ilk kelimelerin ötesinde bebeklerimiz dünyaya geldiklerinde ilk olarak ‘işitsel farkındalık’ ve ‘sosyal etkileşim’ becerileri gelişmeye başlar. Bu beceriler devreye girerek bebeğin konuşabilmesi için gereken süreci oluşturur. Bu yapı aslında bebeğin dil gelişiminde kritik aşamalardandır.
0-6 Aylık Bebeklerde Dil Gelişimini Destekleyecek Oyuncaklar
0-6 ay arası bebeklerde dil gelişimini destekleyecek en önemli şey anne ve babalar olarak sizin yüzünüz ve sesiniz olacaktır. Hamilelik boyunca anneler, bebeğiyle hem fiziksel hem de duygusal bir bağa sahip olur. Kurulan bu özel bağda, bebeğiniz sizin sesinize alışkın hale gelir ve bu sesi duyunca yeni geldiği dünya hayatında daha sakin ve daha güvende hisseder. Bu sürece elbette baba olarak eşlik etmek, her fırsatta konuşarak bebeği rahatlatmak gerekir. Babayla kurulan temas hem benlik algılarına yapılan bir yatırım olur hem de sizi tanımada, güvenli hissetmede, zamanla minik buselerle size gülmesiyle ve en önemlisi kurulan güvenli bağlanmayla desteklenir. Dil gelişimi için anne-babalar olarak uygun ortamı dokunsal ve işitsel olarak oluşturmak gerekir.
Sürecimizi destekleyecek uygun oyuncak seçimleri nelerdir sorusuna yanıt ise aşağıdaki gibidir:
Asılabilen Aynalar
Neredeyse 0-6 ay boyunca yatış pozisyonunda olan bebeklerimiz için pusetlerine asabileceğiniz minik aynalar kendi yüz ve ağız hareketlerini izlemesini sağlar. Aynada kendini gören bebeğiniz daha çok ses çıkarmaya çalışacaktır. Bu sayede dil farkındalığı oluşturacaktır.
İlk 6 ayda sıklıkla tercih edilen hışırtılı kitaplar bez ve yumuşak olması dolayısıyla güvenlidir. Bebeğin kitabı eliyle sıkması ve çıkan hışırtı sesi işitsel olarak destekler ve ağzına doğru götürerek sesle bedensel bir bütünlük kurmaya çalışır.
Ellerini ya da ayaklarını her hareket ettirdiğinde çıkan sesi fark eden bebeğiniz bu sayede neden-sonuç ilişkisi kurarak hareket ettikçe sesin geldiğini fark eder. Çıngıraklı çorap ile bilişsel yönden desteklerken vücudunu keşfeder ve dil gelişiminde katkı sağlanır.
Yenidoğan bebekler için siyah ve beyaz yüksek kontrastlı kartlar ilgi çekicidir ve karttaki resimleri gösterirken sizin resimdeki kartı tanıtmanız ve görseldeki resimle uygun ses çıkartmanız bebeğinizin alıcı dil (anlama) kapasitesini arttırır.
6-12 Aylık Bebeklerde Dil Gelişimini Destekleyecek Oyuncaklar
Söylenenleri algıladıkları, gülümsedikleri ve daha çok ses çıkarmaya başladıkları dil gelişiminde hızlı bir dönemi oluşturan bu aylarda bebekler artık oyuncaklarıyla bilinçli temas kurarlar. Bu dönemde bebekler, sadece ses çıkarmayı değil aynı zamanda seslerin bir anlamı olduğunu da daha iyi anlar. 9. aydan sonra da yetişkinleri taklit etmeye başlayan miniklerimiz “mış gibi” yaparak dilin sembolik yönünü geliştirir. Üstelik bebeğiniz artık ses tonunu ve ses ile duyguları da ayırt etmeye başlarlar.
Bu döneme eşlik edecek oyuncakları gelin birlikte inceleyelim!
Sesli Kitaplar
Sesli kitaplar, hayvan ve doğa seslerini resimlerle eşleştirerek bebeğin işitsel hafızasını ve nesne-isim ilişkisi kurma becerisini destekler. Kitapta yer alan düğmelere basınca ses çıkması ise neden-sonuç ilişkisini geliştirir. Bu dönemde duyduğu sesleri taklit eden bebeğiniz, kitaptaki sesleri de taklit ederek konuşma yolunda ilk adımlarını atar. Bu interaktif süreç, hem odaklanma süresini artırır hem de ebeveynle kurulan iletişimi daha eğlenceli ve öğretici bir hale getirir.
Karşılıklı konuşma ve bekleme becerisi kazandırırken aynı zamanda sıralı konuşmayı teşvik eder. Tuşlara basarak ses çıkarması ise hem ince motor becerilerini güçlendirir hem de neden-sonuç ilişkisini öğretir.
Müzikli aktivite topu, bebeğin hareket halindeki bir nesneyi takip etmesini sağlayarak emekleme ve hareket etme isteğini artırır. Topun çıkardığı melodiler ve sesler işitsel dikkatini geliştirirken, üzerindeki farklı dokular dokunma duyusunu besler. Ayrıca topu yuvarlama ve yakalama oyunları, el-göz koordinasyonu ile karşılıklı etkileşim becerilerini güçlendirir.
Bebeğinizle göz teması kurarak yapacağınız minik konuşturmalar, onun taklit becerisini ve kelime dağarcığını geliştirir. Parmaklarınızda hareket eden figürler, odaklanma süresini artırırken hikayeleştirme becerisinin temelini ooluşturur. Kuklaların farklı ses tonlarıyla konuşturulması, bebeğinizin farklı sesleri ayırt etmesine ve duyguları tanımasına destek olur. Karşılıklı diyaloglar kurarak bebeğinizin sırasını beklemesini ve dile aktif katılımını teşvik edebilirsiniz.
12-24 Aylık Bebeklerde Dil Gelişimini Destekleyen Oyuncaklar
Bu dönemde bebeğimiz seslerin büyülü dünyasından anlamlı kelimelere geçiş yapmaya başlamıştır. Bu aylar içerisinde birçok kelimenin anlamını öğrenen bebeğiniz bazı basit sözcükleri de kullanmaya başlar. İstemediği şeyler karşısında "hayır", "yok" diyebilir. Yine bu dönemde "anne gel" gibi "baba ver" gibi iki kelimelik cümleler kurabilir.
Hayatın akışını nesnelerin işlevlerini keşfeder. Bu aya kadar sunduğumuz zengin içerikler doğru oyunlar ve gelişiminde aktif rol almamız onun dil gelişiminde nasıl etkili olduğuna şahit olacaksınız.
Bu dönemi destekleyecek oyuncaklardan birkaçı ise aşağıdaki gibidir:
Etkinlik Kitapları
İlk etkinlik kitapları, çocuğunuzun çevresindeki nesne ve hayvanları tanımasına ve adlandırmasına yardımcı olurken, aynı zamanda temel sayı ve renk kavramlarını öğrenmesini sağlar. Çocuğunuz renkleri ve sayıları tanıyarak görsel hafızasını geliştirir. Nesne ve hayvan adlarını öğrenerek dil becerileri gelişir. Sorular ve etkinliklerle çocuğunuzun problem çözme yeteneği desteklenir.
Hareketli kitaplar çocukların boyut algılarını, el göz koordinasyonlarını ve çevreyle bağlantı kurma yeteneklerini geliştirerek dil gelişimine katkı sağlar.
Renkli bloklar, çocukların mekânsal kavramları ve sosyal etkileşim dilini öğrenmeleri için mükemmel araçlardır. Bloklarla oynarken "üstünde", "altında" veya "devrildi" gibi kelimeleri kullanmak, bu kavramları somutlaştırarak bebeğinizin öğrenimesini kolaylaştırır. Farklı renk ve boyutlar sayesinde "kırmızı olanı buraya koyalım", "şimdi maviyi ver" gibi yönergelerle alıcı dil becerileri pekişir. Kule veya ev gibi tasarımlar yapmak ise çocuğun hayal gücünü kelimelere dökmesini sağlayarak ifade edici dil gelişimine katkı sağlar.
Renkleri ve geometrik şekilleri öğretmenin yanı sıra el-göz koordinasyonunu geliştirir. "Hangi şekil buraya uyar?" gibi sorularla bebeğinizin hem düşünme hem de ifade etme becerilerini destekler. "Hadi üçgeni bul" veya "Mavi parçayı yerine tak" gibi basit talimatlar vererek bebeğinizin dil gelişiminin önemli bir parçası olan anlama becerisini güçlendirebilirsiniz.
Sevgili anne-babalar, bebeğinizin dil gelişimini destekleyecek oyuncak gruplarını farklı dönemlere uygun olarak sizlerle paylaştık. Söz konusu dil gelişimi olduğunda en çok tavsiye edilen şey kelime öğretmek değil, bağ kurmaktır. Bebeğinizle kurduğunuz bağı derinleştirmek için onunla bol bol göz teması kurun, gün içinde uyanık olduğu her an onunla konuşun, neler yaptığınızı bir spiker gibi anlatın. Yaptığınız şeyleri anlattığınızda bebeğinizin günlük yaşam ve kelimeler arasında bağ kurması kolaylaşacaktır. Duygularına ve isteklerine önem verin. Örneğin, bebeğiniz parmakla suyu gösterince hemen suyu vermek yerine önce kelimeyi ifade ederek “Su mu istiyorsun?, Susadın mı?" diye sormak ve "Al bakalım, bir bardak su" diyerek ihtiyacını karşıladığınızda dil gelişimini de destekleyebilirsiniz.
Lütfen unutmayalım, her bebeğin gelişimi kendi hızında ilerler ve dil gelişimi de bunun bir parçasıdır. Bebeğinizle konuşurken onun sadece kulaklarına değil, gözlerine ve kalbine hitap edin.
Dil, güvenli bir bağın olduğu yerde çiçek açar.
Sevgilerle.
G,Ş,Ö
Gülen Şahin Öztürk
Erken Çocukluk Eğitimi Uzmanı
Herkese merhaba! Ben ebebek'in Erken Çocukluk Eğitimi Uzmanı Gülen Şahin Öztürk. Sizler için erken çocukluk dönemi ile ilişkili çok çeşitli konularda yazılar yazmaya ve içerik üretmeye devam ediyorum. Sorularınız için bana ulaşmaktan çekinmeyin.
Deneyimlerim
2018 yılında Boğaziçi Üniversitesi okul öncesi öğretmenliği bölümünden onur derecesiyle mezun oldum. Mezuniyetimin ardından Boğaziçi Üniversitesi'nde Erken Çocukluk Eğitimi bölümünde yüksek lisans eğitimine başladım. Yüksek lisans eğitimim devam ederken çeşitli özel okullarda okul öncesi öğretmeni olarak görev yapmaya başladım. Erken çocukluk dönemindeki çeşitli yaş grupları ile birebir çalışma ve gözlem yapma şansı elde ettim. Öğretmenliğe devam ederken 2022 yılında yüksek lisans tezimi tamamlayarak yüksek onur derecesiyle mezun oldum. Tezimde "Annelerin Yaşam Tatmini ile Çocukların İyi Olma Hali Arasındaki İlişkide Annelerin Oyun İnançlarının Etkisi" üzerine çalıştım.
2023 yılı Ocak ayı itibariyle ebebek'in Erken Çocukluk Eğitimi Uzmanı olarak çalışmaktayım. Erken çocukluk döneminin önemine dair içerikler üretiyorum. Oyun, oyuncak, bebek kitapları, materyal geliştirme, proje yönetimi gibi konularda deneyimimi siz değerli bebeveynlerimize aktarmak için sabırsızlanıyorum.
Sevgilerimle,
Bu rehber, 2026 yılı güncel Montessori yaklaşımı ışığında; çocuğun bağımsızlığını, odaklanma becerisini ve öz disiplinini destekleyen oyuncak seçim kriterlerini özetliyor.
Bebeğinizin boyun ve sırt kaslarını güçlendiren Tummy Time (karın üstü vakit) egzersizlerini eğlenceli hale getirin! Gelişimi destekleyen en iyi oyuncakları ve uzman tavsiyelerini keşfedin.
Bebeklerin dil gelişimi, sadece kelimeleri duymakla değil, etkileşim kurarak ve sesleri taklit ederek şekillenir. Konuşma becerilerini destekleyen en etkili oyuncak gruplarını yazımızda keşfedin.
Bu rehber, emzirme dönemindeki annelerin enerji ihtiyacını karşılamayı hedeflerken, anne sütünü destekleyici doğal besin öğelerini içeren pratik atıştırmalık alternatiflerini incelemektedir.
Bu yazı, bebeklerin ilk adımlarını atmaya başladığı heyecan verici süreçte, denge ve koordinasyon becerilerini güvenli bir şekilde geliştiren oyun ve oyuncak seçeneklerini rehber niteliğinde sunmaktadır.
